• /
  • /

Rüzgar türbinlerinde periyodik denetimler - 1


Rüzgar türbinlerinde periyodik denetimler - 1

Rüzgar türbinlerinde periyodik denetimler - 1

Rüzgar türbinlerinde periyodik denetimler - 1

Periyodik Kontrol İlkeleri


Rüzgar enerji santrallerinin iş güvenirliği kim tarafından ve nasıl kontrol edilir,işletimleri için hangi kurallar uygulanır ve rüzgar enerji santralleri  aslında ne kadar güvenlidir?

Bu soruların cevapları aşağıdaki makalede veriliyor.

Almanya'da şu ana kadar yaklaşık 24.200 rüzgar enerji santrali (RES) kuruludur.
Bant genişliği, oldukça düşük kapasiteli "küçük" sistemlerden 7,5 MW çıkış gücüne kadar olan büyük kapasiteli santrallere doğru ulaşıyor, ayrıca artık rotor çapı ve göbek yüksekliği 100 metrenin ötesindedir. Eğilim bunların daha da artması ve büyümesi yönündedir. Birkaç yüz ton makine kabini ağırlığı nadir bulunur bir şey değildir. Zaten tek bir pervane kanadı bile kantarda yaklaşık 20 ton ya da daha fazla gelmektedir. Uzunluğu 60 metrenin üstü olan pervane kanatlarını taşıma lojistik bir sorundur, öyle ki bu uzunluktaki pervane kanatları bu arada transport öncesi zaten bölünmüş olabilirler (tek parça üretilmeyen kanatlar için geçerlidir).
Mevcut birimler pervane çapının ve göbek yüksekliğinin akıllıca seçilmiş kombinasyonu sayesinde dıştan bir gözlemci için genellikle uyumlu bir görüntü verse bile, makine kabini bugünlerde bir aile evinin boyutlarına ulaşmıştır.
Uzman olmayan biri de yakından incelediğinde modern bir rüzgar enerji santralinde hangi boyutlardan konuşulduğunu hızlıca fark edebilir.

Rüzgar Enerji Santrallerinde Teknik Kontrollerin Zorunluluğu


-Uzman kişi rüzgar enerji santralleri çevresindeki birçok teknik konuları değerlendirir. Bu genellikle kurulumdan önce sözleşme incelemesi ile başlar.

Uzun Yük : Yaklaşık 58 metre ölçülen rüzgar türbini kanadı. Fotoğraf: Nordex
Bild

Yapım aşamasında iş kabulünün veya yapının denetiminin yapılması mantıklı olur.
Uzman; yapım veya montaj sırasında makineyi, pervanenin kanadını ve bütün kurulumu izler. Böylece mümkün olan uygulama hatalarını minimuma düşürebilir.

-Bir işletmeci yeni tesisini üreticiden teslim almadan önce, inşaat izninin tüm yükümlülüklerinin yerine getirilmiş olduğundan emin olmalıdır. Aynı şekilde üreticinin sözleşme uygunluğunu teslim etmesi de önemlidir. Bu noktalar henüz satıştan veya üzerine alımdan önce olmalıdır ve böylece devreye alma denetimlerine büyük riskler aktarılmamış olur.





-Bir rüzgar enerji santralinin  ana bileşenlerinde ilk işletim yılında da hasarlar meydana gelebilir. Garanti süresi boyunca bu hasarlardan genellikle üretici sorumludur.
Bir işlemecinin de garanti ve garanti süresi bitiminden önce, zamanında RES'lerini kontrol ettirmesi ve bir durumun olması halinde üreticiden düzenleme talep etmesi önerilir.

-Sigorta şirketleri ve bankalar uzun vadede sistemin sigortalanabilirliğini ve finanse edilebilirliğini garanti etmek için çalışma süresi esnasında durum odaklı denetimler talep ederler. Bu testler yatırımın uzun vadeli güvenliği için temeldir.

Bu sonu olmayan liste az ya da çok genellikle uzmanlar tarafından yapılan yasalar tarafından zorunlu kılınmayan denetimeri içerir. Hangisi zorunlu, hangisi serbest olan? Birçok işletmeci "Niçin RES’lerimin bir uzman tarafından denetlenmesine ihtiyacım olsun?" diye soruyor. 'Düzenli olarak santrallerin bakımları zaten yapılmakta ve bu nedenle santraller iyi izlenmektedirler' diyebilirler. Sorunun cevabı basittir:
Nasıl ki bir arabanın her iki yılda bir genel muayene olması zorunlu ise, bir rüzgar enerji santralinin de periyodik olarak bir uzman kontrolünden geçmesi gereklidir.
(Hatırlatma: Almanya’da RES’lerin bakım kontratına göre her iki veya dört yılda bir uzman ve bağımsız kişiler/firmalar tarafından denetlenmesi zorunludur.)

A.) Teorik Olarak “Periyodik Kontrol”

Endüstriyel rüzgar enerji santralleri Almanya'da inşaat hukukuna bağlıdır ve dolayısıyla onaya tabidir. Onaylar/inşaat izinleri genellikle ilgili eyaletlerin veya ilçe binalarının yapı denetim yetkilileri tarafından verilir.
Çünkü onay/izin prosedürü çerçevesinde çeşitli çıkarların göz önünde bulundurulması ve böyle bir inşaat projesinin avantajları ve dezavantajlarının değerlendirilmesi gerekir.
(Örneğin, başvuru sahibinin, yerel halkın, doğa koruma derneklerinin, havacılık otoritelerinin, askeri idari bölümünün ilgileri ya da çıkarları vb.)
Onay bildirimleri yani inşaat izinleri günümüzde yapımı veya işletimiyle bağlantılı olan yükümlülüklerin veya yardımcı hükümlerin bir sırasını içerir. Onay alan- genellikle daha sonra işletmeci adıyla geçen kişi/firma- bu koşullara bağlıdır. Bir önemli yükümlülük ise uzmanlar tarafından santrallerin periyodik olarak denetlenmesi görevidir.
Ancak bu yükümlülükten her zaman onay bildiriminde açıkça bahsedilmez. Bunu biraz daha açıklamak gerekirse; rüzgar enerji santrallerinin kurulum izinleri (makinede uzman görüşleri dahil) bir rüzgar elektrik santralinin tip testi / tip sertifikası onayına dayanmaktadır. Tanınmış bir sertifika kuruluşu tarafından oluşturulmuş veya test edilmiş bir RES tipinin tasarım onayının bir çeşidinden bahsedilmektedir. Bir tip testinin anlam ve amacı onay prosedürünün basitleştirilmesidir. Aksi durumda onay yetkilileri her bir yapı için ayrı bir test süreci istemek durumunda kalacaklardı. Bu tip sertifikaları, benzer olan yapıları (yani bu durumda RES’leri) her bir RES’e tip testi süreci uygulanmadan, santrallerin devreye alınmasını ve kontrol edilebilirliğini sağlar.
Çeşitli RES’lerin tip denetimlerine veya tip sertifikalarına ayrıntılı olarak bakılırsa, sertifika kurumlarının RES‘lerin bir uzman tarafından düzenli olarak denetlenmesini gerektiren bir veya daha fazla ilgili yükümlülükleri hemen hemen her zaman bulunur.
O yüzden yukarıda bahsedilen onay bildirimlerindeki yani inşaat izinlerindeki periyodik denetimler direkt olarak zorunlu kılınmasalar bile, ilgili yükümlülükler tip sertifikalarından alınır ve periyodik denetimler dolaylı olarak zorunlu hale gelmiş olur.





"Rüzgar Enerji Santralleri İçin Yönergeler"


Periyodik denetim nedir? Kontrolün sınır koşulları ve içeriği nereden gelmektedir? Burada özellikle önemli olan Alman İnşaat Tekniği Enstitüsü'nün (DIBt) "Rüzgar Enerji Santralleri İçin Yönergeleri"dir. Alman İnşaat Tekniği Enstitüsü'nün sorumluluk alanı genellikle kamu hukuku alanındaki teknik yapı görevlerinin düzenli yerine getirilmesinin sağlanmasını kapsar. Bu yönergeler kulenin ve rüzgar enerji santralleri kuruluşunun istikrarının ve sağlamlığının kanıtı için geçerlidir, dahası periyodik kontrol için kurallar içerir. Yönerge; taraflarca zorunlu olarak uyulması gereken ve bütün eyaletlerce tanınmış teknik bir yapı/inşaat düzenlemesidir.


B.) Pratik Olarak “Periyodik Kontrol”

Ekim 2012 "Rüzgar Enerji Santral Yönetmeliği" güncel metninin 15.1 noktası altında "Periyodik Kontrol" şöyle ifade ediliyor:

“Periyodik Kontroller makine ve pervane kanatları ve taşıyıcı yapı üzerinde [...]
uzmanlar tarafından düzenli aralıklarla gerçekleştirilmelidir. Kontrol aralıkları, makinedeki uzman görüşlerine göre ortaya çıkmaktadır. [...]
Bu süre en fazla 2 yılda birdir fakat rüzgar enerji santrallerinin düzenli (en az yılda bir kere olacak şekilde) izleme ve bakımları yapılıyorsa, bu süre 4 yılda bire uzatılabilir.”

O halde amaç , tüm sistemin istikrarı ve iş güvenlirliğinin bağımsız değerlendirilmesidir.
Yönetmelik; kontrolün kapsamı, gerekli evraklar, ölçüler ve belgelemeye ilişkin ayrıca hükümler içermektedir.


Periyodik Kontrolün Kapsamı

"Rüzgar Enerji Santral Yönetmeliği"nin 15.2 noktası altında şöyle ifade ediliyor:

“Makine[…] hatasız ve hasarsız bir durumu sağlaması gerekliliği açısından incelenmelidir.[…] Kule ve temel için en azından görsel bir kontrol yapılmalıdır.[…]
Kule yapısının devamı ve sağlamlığı açısından hasarlara […]
  veya onaylanmış uygulamanın aksine olan izinsiz değişikliklere
 sahip olup olmadığı kontrol edilmelidir. Planlanlı olarak sıkılan ön gerilimli vidalarda en azından görüş ve gevşeklik kontrolü yapılmalıdır.”
                                                                                           
Dişli kutusunda video-endoskopi .
Fotoğraf: Jens Meier/laif
Bild

Kontrol Listesi (Checklist):

Periyodik Kontrol İçin Gerekli Belgeler

Uzmanlar tarafından gözden geçirilen ve işletmeci tarafından sunulması gereken belgeler genelde şunlardır:

✓ Bakım Yükümlülükleri Kitabı
✓ Kullanma Kılavuzu,
✓ Devreye Alma Protokolü,
✓ Onay Kararı,
✓ Uzman Görüşü / Tip Testi ve
✓ Eğer varsa daha önceki Periyodik Kontrollerin Raporları

Böylece uzmanlar için en azından gerekli belgelerin ve kontrol faaliyetlerinin kapsamı genel olarak sınırlandırılmış olur. Gerçi, belirtilen kontrol kapsamının yorumlama alanına izin vermesi dikkate alınmalıdır, mesela burada kusursuz bir durumunda makinenin araştırmasından bahsediliyor.
Ancak ayrıntılı olarak bu ne demek? Bu ve diğer soruların cevaplarını Alman Rüzgar Enerjisi Birliği’nin uzman danışma kurulunun "Rüzgar Enerji Santrallerinin Periyodik Kontrol Prensipleri" kaynağında bulmak mümkündür.





Alman Rüzgar Enerjisi Birliği’nin Uzman Danışma Kurulu

Alman Rüzgar Enerjisi Birliği'nin uzman danışma kurulunda rüzgar enerji santrallerinin teknik denetimleri için yönergeler, prosedürler tartışılır ve geliştirilir. Burada; periyodik kontroller, garanti ve garanti kabul prosedürü, devreye alma ya da üreticinin çıkış kontrolünden bahsedilmektedir.


Almanya Rüzgar Enerjisi Birliği Uzman Danışma Kurulu'nun “Periyodik Kontrol İlkeleri”... 
...
 Alman Yapı Tekniği Enstitüsü'nün RES‘ler için Yönergeleri’ni somutlaştırırlar, bunları RES’lerin işletimi için kullanılır yaparlar ve uzmanların uzun yıllara dayanan mesleki uygulamalarından bütün bu tecrübeleri göz önünde bulundururlar.

Önemli İçerikler;
-Periyodik Denetimlerin Hedef ve Amacı
-Uzmanların Gereksinimleri
-Değerlendirme için Temel Bilgiler
-Denetim için Gerekli Belgeler ve Dökümanlar
-Denetim Kapsamı
-Denetim Raporu
-Önlemler
-Kontrol sonuçları ve sertifikalar

Bild

Danışma kurulundaki yaklaşık 30 üye çalışmalarının yüksek kalite standardını sağlamak için özel "rüzgar enerji santrali uzmanları için profesyonel kuralları" nı kabul etmekle yükümlüdür. Uzman danışma kurulu, Alman Rüzgar Enerjisi Birliği'nde örgütlenen uzman eğitimine ve deneyim paylaşımına hizmet eden uzman lobisidir.
Ayrıca, bir yandan uzmanlara işlerini doğru düzgün tamamlamalarında yardımcı olur ve diğer yandan işletmecilere ve işi yönetenlere gerekli kontroller ve onların içerikleri için teknik rehberlik veren yönergeleri geliştirir. Burada bahsedilmeyecek en son şey "RES'in Periyodik Kontrol İlkeleri"dir. Çünkü bu onların ilk görevlerindendir.
                                                                             
                 
Rüzgar çiftliğinde uzman çalışması (Esterwegen,Emsland) 
Fotoğraf: Jens Meier
Bild

Temelde periyodik denetimlerin RES'lerin işletmecileri tarafından zamanında yaptırılması gereklidir. Periyodik denetim; belirtilen denetim kapsamıyla ilgili olarak sistemin denetim anındaki mevcut teknik durumunu kapsar. Var olan tüm olası düzensizlikler incelenir ve raporlanır, hatta dikkate alınması zorunlu olmayan hasarlarla/sorunlarla birlikte belgelendirilir. Belgelendirilmesi zorunlu olmayan hasarlara örnek olarak ana dişli kutularındaki dişli çark ya da yatak hasarları veya çok düşük bir yağ seviyesi verilebilir. Bunların periyodik denetim kapsamında olan sağlamlık ve devamlık veya iş güvenirliği üzerinde hiçbir etkisi olmayacaktır. Fakat işletmeci için önemli bir durumu temsil etmektedir ve bir RES’in sorunsuz şekilde çalışması için gereklidir.





Uzmanlara ilkelerde yüksek talepler koyulur: Yani bitmiş bir yüksek öğrenime ya da rüzgar enerji santralleri teknolojisi alanında en az 5 yıl pratik deneyim ile master unvanına sahip olması gerekir veya uzmanlar için hedeflenen eğitimi kanıtlamak zorundadır. Aynı zamanda bağımsız uzmanlar; uzmanlık faaliyetlerini etkileyebilecek bağımlılık ilişkisi içinde olmamalıdır (örneğin; bir üretici firmanın çalışanı olma, denetimin sonuçlarını etkileyebilecek bir iş yeri sahibi veya yöneticisi olma, bakım şirketi çalışanı olma vs.)

Denetimden sonra uzmanlar tarafından hazırlanmış raporlarda uzmanlara sunulmuş belgeler listelenir ve yapılmış olan değerlendirmenin temelleri adlandırılır. Denetim kapsamı ile ilgili olarak santralin görüş yani gözle kontlrolü ve fonksiyon testleri aracılığıyla gerçekleştirildiği (burada doğrudan doğruya yakın bir görsel denetim kastedilmektedir) ve pervane kanatları da dahil olmak üzere makinenin istikrarı ve sağlamlığı ilgili düzensizlikler açısından incelendiği vurgulanır. Ayrıca, genel ama aynı zamanda ayrıntılı bir kontrol listesi sunulur.

Makale BWE'nin 'Grundsätze zur Wiederkehrenden Prüfung' kitapçığından alınmıştır.

Yazar
Bild
Martin Krallmann (Jg. 1976), Dipl.-Ing.,Kassel Üniversitesi'ndeki öğrenimi sırasında "Rüzgar Enerji Santralinde Hasarlar" ve "Rüzgar Ölçümünde Türbülansa Bağlı Hatalar" temalı bilimsel makaleler yazmıştır. 2003 yılından beri Aurich 8.2 Mühendislik Ofisinde RES Uzmanı olarak çalışmaktadır. Bugüne kadar yaklaşık 1000 RES'in üzerinde farklı farklı denetim tecrübesine sahiptir. Alman Rüzgar Enerjisi Birliği'nde 8.2 AG uzman danışman kurulunun uzun yıllardır üyesidir ve grup çalışmalarında aktiftir. Mayıs 2012 tarihinden bu yana Ostfriesland ve Papenburg'da sanayi ve ticaret odası tarafından resmi olarak atanmış ve yeminli bir RES uzmanıdır.

Yazarla iletişim: martin.krallmann(at)8p2.de
İletişimde kullanılacak dil: İngilizce, Almanca

Not:
Bu yazı bir tercümedir ve makalenin orjinalini ekte bulabilirsiniz (Almanca). Tercümeden kaynaklanan anlaşılmayan yerler veya konu hakkında sorularnız olursa, Batur Gün'e yani bana: baturgun87(at)gmail.com 'dan Türkçe dilini kullanarak ulaşabilirsiniz.

Saygılar,
Batur Gün
Reshaber'in kurucusu





194
Copyrights © 2017 & reshaber.com